cijfers blauw

Echtscheiding: uitsluitingsclausule bij schenkingen en erfenissen

Bij schenkingen en erfenissen speelt de uitsluitingsclausule een cruciale rol in het waarborgen van financiële zekerheid, met name wanneer sprake is van een huwelijksgemeenschap. SVZ Advocaten uit Haarlem en Hilversum is gespecialiseerd in het huwelijksvermogensrecht en staat klaar om u te voorzien van deskundig advies en bijstand bij eventuele geschillen. In dit artikel leest u over de definitie van een uitsluitingsclausule, de situaties waarin een uitsluitingsclausule van belang kan zijn en de vereisten die aan een uitsluitingsclausule worden gesteld.

Wat is een uitsluitingsclausule?

Een uitsluitingsclausule is een juridische bepaling die als voorwaarde wordt opgenomen in bijvoorbeeld testamenten, schenkingsovereenkomsten of andere overdrachtsdocumenten gericht op het beschermen van het vermogen in geval van een echtscheiding. Veel ouders zijn bijvoorbeeld wel bereid om vermogen te schenken maar willen tegelijkertijd voorkomen dat bij echtscheiding dit vermogen gedeeld moet worden met de partner van hun kind. De uitsluitingsclausule kan expliciet bepalen dat het vermogen, dat wordt geërfd of geschonken, geen deel kan gaan uitmaken van een huwelijksgemeenschap. Hierdoor waarborgt de uitsluitingsclausule dat dit specifieke vermogen niet onderhevig is aan verdeling in het geval van een echtscheidingsprocedure en dat het wordt beschouwd als privévermogen.

Wanneer is een uitsluitingsclausule van belang?

Bij een algehele gemeenschap van goederen (huwelijken aangegaan vóór 2018) vallen schenkingen en erfenissen in beginsel (tenzij uitgesloten in de huwelijkse voorwaarden) in de huwelijksgemeenschap. Uitsluitingsclausules zijn essentieel om te voorkomen dat dit vermogen bij een echtscheiding verdeeld moet worden. Bij een beperkte gemeenschap van goederen (huwelijken aangegaan na 2018) vallen schenkingen en erfenissen in beginsel (tenzij anders overeengekomen in de huwelijkse voorwaarden) niet in de gemeenschap van goederen. Het is daarom niet noodzakelijk om specifiek een uitsluitingsclausule op te nemen om dit vermogen buiten de gemeenschap te houden, zij worden immers al als privévermogen beschouwd. Ter verduidelijking en ter voorkoming van mogelijke geschillen in de toekomst, kan het toch verstandig zijn om een uitsluitingsclausule op te nemen bij een beperkte gemeenschap van goederen. In toekomst kunnen bijvoorbeeld alsnog afwijkende huwelijkse voorwaarden opgesteld worden waardoor de uitsluitingsclausule alsnog nodig kan zijn om het vermogen buiten de huwelijksgemeenschap te houden.

Hoe en wanneer moet een uitsluitingsclausule worden opgesteld?

Een uitsluitingsclausule dient vooraf te worden vastgelegd. Bij erfenissen wordt dit geregeld via een notariële akte in een testament. In het geval van schenkingen gelden geen vormvereisten. Een schenking kan plaatsvinden in een onderhandse schenkingsovereenkomst of zelfs mondeling. In veel gevallen is enkel een omschrijving voorhanden  op een bankafschrift waarop de overmaking heeft plaatsgevonden.

Zowel bij schenkingen als erfenissen is de tijdige opname van de uitsluitingsclausule van essentieel belang. Het is van groot belang dat de uitsluitingsclausule wordt vastgesteld op het moment van de schenking of in het testament, en niet achteraf wanneer er zich geschillen voordoen. Conform de wet geldt immers de eis dat dat ‘bij’ schenking is bepaald dat zij buiten de gemeenschap vallen. Nadat de schenking al gedaan is kan dus niet alsnog een uitsluitingsclausule opgesteld worden. Daarnaast dient de uitsluitingsclausule helder en ondubbelzinnig geformuleerd te zijn. Voldoende specifiek moet worden aangeven dat de schenking of erfenis buiten de huwelijksgemeenschap valt. Bij echtscheidingen komen regelmatig geschillen voor over de vraag of de uitsluitingsclausule tijdig en rechtsgeldig is. SVZ advocaten kan u bijstaan bij dergelijke geschillen.

Geschil over een uitsluitingsclausule, wie draagt de bewijslast?

Bij een geschil over de vraag of een erfenis of schenking al dan niet in de huwelijksgemeenschap valt, zal de echtgenoot die stelt dat er sprake is van een erfenis of schenking met uitsluitingsclausule dit moeten bewijzen (Hof. Amsterdam 23 juni 2020, ECLI:NL:GHAMS:2020:1750). Indien de andere echtgenoot gemotiveerd betwist dat sprake is van een rechtsgeldige uitsluitingsclausule zal moeten worden aangetoond dat sprake is van een tijdig opgestelde en voldoende duidelijke uitsluitingsclausule. Indien dit bewijs onvoldoende geleverd wordt zal de rechter de ontvangen erfenis of schenking niet als privé vermogen aanmerken.

Privévermogen geïnvesteerd in de gemeenschap, wat nu?

Indien de schenking plaatsvond met een uitsluitingsclausule bij een algehele gemeenschap van goederen, wordt dit vermogen beschouwd als privévermogen. Hetzelfde geldt indien de schenking op grond van het thans geldende huwelijksvermogensrecht of op grond van de huwelijkse voorwaarden buiten de gemeenschap blijft. Bij echtscheiding kan dit leiden tot ingewikkelde financiële afwikkelingen. Indien een echtgenoot zijn privévermogen bijvoorbeeld gebruikt heeft om een goed te verwerven dat (gedeeltelijk) tot het vermogen van de andere echtgenoot behoort, of wanneer een echtgenoot vanuit zijn privévermogen een schuld aflost die aan de andere echtgenoot toebehoort, ontstaat er een recht op vergoeding. Zo kan een ontvangen schenking gebruikt worden om de echtelijke woning aan te kopen. Voor uitgebreidere informatie over vergoedingsrechten, zie Vergoedingsrechten | SVZ Advocaten.

Advocaat echtscheiding SVZ Advocaten

Bij geschillen inzake echtscheiding waarbij sprake is geweest van erfenissen en schenkingen staat SVZ Advocaten uit Hilversum en Haarlem paraat, om u te adviseren en voor uw belangen op te komen. Wilt u meer weten over uitsluitingsclausules of heeft u specifieke vragen over uw situatie? Aarzel niet om contact met ons op te nemen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *